Khò khè là gì?- Là tiếng thở bất thường âm sắc cao, liên tục, chủ yếu khi trẻ thở ra, do đường thở dưới bị hẹp lại.
- Hay gặp ở trẻ dưới 2-3 tuổi (do cuống phổi kích thước còn nhỏ, dễ bị co thắt, phù nề, tiết dịch gây nghẽn tắc khi bị viêm nhiễm (30-40% trẻ còn bú bị triệu chứng này)
Làm sao nhận biết trẻ khò khè?

- Độ I: nghe thấy khi ngồi gần trẻ.
- Độ II: ghé sát tai gần miệng trẻ mới nghe
- Độ III: chỉ nghe được bằng ống nghe
Cần phân biệt khò khè với tiếng thở do tắc mũi: nhỏ vài giọt nước muối sinh lý, hút sạch mũi, tiếng thở sẽ êm hơn.
Nguyên nhân khò khè:
Tần suất
< 12 tháng
>12 tháng
Thường gặp
* VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN
* SUYỄN NHŨ NHI
* VIÊM PHẾ QUẢN PHỔI kèm hội chứng tắc nghẽn
* SUYỄN
* VIÊM PHẾ QUẢN PHỔI kèm hội chứng tắc nghẽn
Ít gặp
* TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN
* DỊ VẬT BỎ QUÊN
* LOẠN SẢN PHẾ QUẢN PHỔI
DỊ VẬT BỎ QUÊN
Hiếm gặp
* BỆNH TIM BẨM SINH
* DỊ TẬT BẨM SINH:
- MỀM SỤN KHÍ PHẾ QUẢN
- VÒNG MẠCH
- DÒ KHÍ PHẾ QUẢN
LAO HẠCH, LAO PHẾ QUẢN
U TRUNG THẤT

VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN:
- Đa số do virus hợp bào hô hấp
- Thường gặp ở trẻ <12 tháng
- Xảy ra quanh năm, cao nhất vào mùa mưa
- Khởi đầu bằng: sốt, ho, sổ mũi, một hai ngày sau: khò khè ở thở nhanh, quấy khóc, bú kém
XỬ TRÍ VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN:
- Trường hợp nhẹ: thông thoáng đường thở, cho uống nhiều nước, ăn bú bình thường, tái khám mỗi 2 ngày
- Cho trẻ nhập viện khi:
* Trẻ < 3 tháng tuổi, tiền căn sinh non
* Bú kém, không uống được
* Thở co lõm ngực
* Tím tái
* Có dấu hiệu mất nước: môi khô, tiểu ít, mắt trủng, thóp trủng
SUYỄN TRẺ EM:
- Nghĩ đến suyễn khi có tiền sử tái đi tái lại: ho, khò khè, khó thở, tức ngực
- Ho, khò khè xảy ra và nặng hơn vào ban đêm, làm trẻ phải thức giấc
- Ho tăng khi thay đổi thời tiết, sau khi nhiễm siêu vi, tiếp xúc bụi, khói, chó mèo, cười khóc, …
- Tiền căn gia đình: cha, mẹ, hay anh chị bị suyễn hay dị ứng
- Đã được chẩn đoán nhiều lần: VPQ, VTPQ, VP, VPQ dị ứng …
- Phun khí dung Ventoline hoặc uống Ventoline có giảm khò khè
Làm thế nào biết được bé bị suyễn:
- Khi các bé có các triệu chứng trên, nên đến khám bác sĩ chuyên khoa hô hấp, nhất là lứa tuổi dưới 12 tháng vì cần chẩn đoán phân biệt nhiều bệnh khác
- BS sẽ phối hợp nữ bệnh sử, khám lâm sàng và làm thêm một số xét nghiệm khi cần: X quang phổi, do chức năng hô hấp …
Điều trị suyễn như thế nào?
Bao gồm:
- Điều trị cắt cơn: uống hoặc phun khí dung thuốc dãn phế quản
- Điều trị phòng ngừa:
* Tránh những yếu tố làm lên cơn suyễn
* Dùng thuốc phòng ngừa dạng uống hay khí dung
Chẩn đoán TNDDTQ
- Khám lâm sàng
- Xét nghiệm:
* Siêu âm bụng lúc bú no thấy 3 lần trào ngược/5 phút
* Sai thực quản: viêm TQ
Xử trí TNDDTQ:
- Tư thế trẻ luôn nằm đầu cao 30o
- Làm ợ hơi sau khi bú
- Bú sữa đặc trị TNDDTQ
- Chia nhỏ các cử bú
- Dùng thuốc chồng trào ngược
Dị vật đường thở:
- Thường gặp trẻ khỏe mạnh, mới biết đi chập chững đỉnh cao 1-2 tuổi
- Đang ăn hay đang chơi đột ngột ho sặc sụa, tím tái -> cấp cứu ngay
- Đôi khi hít dị vật không được phát hiện đến lúc trẻ có biểu hiện: ho dai dẳng, khò khè kéo dài, sốt
Phát hiện và xử trí dị vật đường thở:
- DV ở thanh quản: thở rít, khàn tiếng, khó thở
- DV ở khí quản: khò khè kèm thở rít, khó thở co thắt từng cơn
- DV ở phế quản: khò khè kéo dài, thông khí giảm một bên
Phát hiện và xử trí di vật đường thở:
- Xquang: thấy ứ khí hay xẹp phổi một bên
- Đôi khi phải thực hiện CT scanner ngực
- Xử trí:
* Cấp cứu bằng thủ thuật vỗ lưng ấn ngực ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi
* Lấy dị vật bằng nội soi phế quản
TÓM TẮT:
- Khò khè khởi phát sớm ở giai đoạn sơ sinh thường do bất thường đường thở bẩm sinh
- Khò khè lần đầu ở trẻ khỏe mạnh, sau triệu chứng viêm hô hấp trên nghĩ đến VTPQ
- Khò khè tái phát trên 3 lần, kèm tiền căn dị ứng gia đình nghĩ đến suyễn
- Khò khè khởi phát đột ngột là đặc điểm của hít sặc dị vật đường thở
- Khò khè tái đi tái lại ở trẻ nhũ nhi, kèm triệu chứng dễ nôn ói nghĩ đến trào ngược dạ dày thực quản
KẾT LUẬN:
- Trẻ nhỏ <3 tháng khò khè nên đến BS khám ngay
- Khò khè kéo dài trên 4 tuần nên khám BS chuyên khoa hô hấp
- Không nên tự ý dùng các thuốc kháng siinh, kháng viêm, long đàm vì có khi làm khò khè nặng hơn.

Theo Phòng khám Đa khoa Sài Gòn